تمامی صنایع برای عرضه محصولات خود به بسته بندی نیاز دارند، اما بسته بندی مواد غذایی یک تفاوت اساسی با سایر محصولات دارد؛
در اینجا فقط ظاهر و استحکام مهم نیست، بلکه سلامت مصرف کننده و حفظ کیفیت ماده غذایی در اولویت قرار میگیرد.
به همین دلیل مفهومی به نام فود گرید (Food Grade) در صنعت بسته بندی و پلاستیک به وجود آمده است؛ استانداردی که مشخص میکند آیا یک پلاستیک برای تماس مستقیم با مواد غذایی ایمن است یا خیر.
فود گرید چیست؟
فود گرید یا گرید غذایی به مجموعه ای از استانداردها گفته میشود که نشان میدهد یک ماده (بهویژه پلاستیک) برای تماس مستقیم و طولانیمدت با مواد خوراکی و نوشیدنیها بیخطر است.
پلاستیک فود گرید:
-
فاقد مواد شیمیایی مضر است
-
از مواد اولیه نو و خالص تولید میشود
-
در تماس با غذا، هیچ ماده سمی یا سرطانزا آزاد نمیکند
به زبان ساده، اگر پلاستیکی فود گرید نباشد، نباید با مواد غذایی تماس مستقیم داشته باشد.
چرا فود گرید بودن پلاستیک اهمیت دارد؟
پلاستیکها ساختاری پلیمری دارند که از اتصال مونومرها تشکیل شدهاند.
در پلاستیکهای بیکیفیت یا بازیافتی، بهخصوص در شرایطی مثل:
-
دمای بالا
-
نور
-
تماس طولانی با غذا
ممکن است این ساختار دچار اکسایش و خوردگی شود و بخشی از مواد شیمیایی آن به غذا منتقل گردد.
اما پلاستیکهای دارای استاندارد فود گرید:
-
در برابر اکسایش مقاوماند
-
واکنش شیمیایی با غذا ندارند
-
طعم، بو و کیفیت ماده غذایی را تغییر نمیدهند
به همین دلیل استفاده از پلاستیک فود گرید در محصولاتی مثل کیسه فریزر، بستهبندی نان، مواد پروتئینی، لبنیات و نوشیدنیها ضروری است.
ویژگی های پلاستیک دارای استاندارد فود گرید
طبق الزامات سازمان غذا و دارو، بستهبندیهای پلاستیکی مورد استفاده در صنایع غذایی باید دارای گرید غذایی باشند. مهمترین ویژگیهای این نوع پلاستیک عبارتاند از:
-
عدم خوردگی و اکسایش در تماس با مواد غذایی
-
عدم انتقال مواد شیمیایی مضر به غذا
-
فاقد مواد سرطانزا
-
تولید شده از مواد اولیه نو و با خلوص بالا
-
بدون استفاده از پلاستیک بازیافتی و رنگهای غیرمجاز
-
حفظ خواص فیزیکی در دماهای بالا و پایین
-
تولید شده تحت شرایط بهداشتی کنترلشده
کاربرد پلاستیک فود گرید چیست؟
کاربرد پلاستیکهای فود گرید فقط به نایلونهای بستهبندی محدود نمیشود. در واقع، انواع مختلفی از پلیمرها با گرید غذایی وجود دارند که هرکدام کاربرد مشخصی در صنایع غذایی دارند:
🔹 پلیاتیلن ترفتالات (PET)
-
بطری آب معدنی و نوشابه
-
بطری روغن و سس
🔹 پلیاتیلن با چگالی بالا (HDPE)
-
بطری شیر
-
بطری سرکه و آبمیوه
🔹 پلیوینیل کلراید (PVC)
-
بستهبندی قرص
-
آدامس و خوشبوکنندههای دهان
🔹 پلیاتیلن با چگالی پایین (LDPE)
-
نایلون بستهبندی نان
-
کیسههای فریزر
🔹 پلیپروپیلن (PP)
-
لفاف بستهبندی چیپس و پفک
-
بستهبندیهای شفاف، مات و متالایز
🔹 پلیاستایرن (PS)
-
ظروف یکبار مصرف غذا
علامت فود گرید چیست و چگونه آن را تشخیص دهیم؟
یکی از پرتکرارترین سوالها این است:
چطور بفهمیم یک پلاستیک فود گرید است یا نه؟
واقعیت این است که تشخیص فود گرید بودن بدون آزمایش تخصصی ممکن نیست.
به همین دلیل، نهادهای نظارتی مانند سازمان غذا و دارو این موضوع را بررسی و تأیید میکنند.
نشانههای قابل اعتماد فود گرید بودن:
-
داشتن مجوز بهداشتی معتبر
-
نشان سیب سلامت
-
درج اطلاعات تولیدکننده و کاربرد غذایی روی بستهبندی
وجود این علامتها نشان میدهد که محصول:
-
طبق پروتکلهای بهداشتی تولید شده
-
برای تماس مستقیم با مواد غذایی ایمن است
جمعبندی: آیا هر پلاستیکی برای مواد غذایی مناسب است؟
خیر.
فقط پلاستیکهایی که استاندارد فود گرید دارند، برای بستهبندی و تماس مستقیم با مواد خوراکی مناسب هستند.
استفاده از پلاستیک غیراستاندارد در صنایع غذایی میتواند:
-
سلامت مصرفکننده را به خطر بیندازد
-
کیفیت غذا را کاهش دهد
-
مشکلات قانونی برای تولیدکننده ایجاد کند
به همین دلیل، انتخاب بستهبندی فود گرید یک انتخاب لوکس نیست، بلکه یک ضرورت است.
سوالات متداول:
فود گرید یعنی چه؟
فود گرید به استانداردی گفته میشود که نشان میدهد یک ماده برای تماس مستقیم با مواد غذایی ایمن بوده و مواد مضر به غذا منتقل نمیکند.
آیا همه پلاستیکها فود گرید هستند؟
خیر، فقط پلاستیکهایی که از مواد اولیه نو و تحت استانداردهای بهداشتی تولید شدهاند، فود گرید محسوب میشوند.
پلاستیک فود گرید چه تفاوتی با پلاستیک معمولی دارد؟
پلاستیک فود گرید فاقد مواد شیمیایی مضر و بازیافتی است و در تماس با غذا واکنش شیمیایی ایجاد نمیکند.
آیا میتوان فود گرید بودن پلاستیک را با چشم تشخیص داد؟
خیر، تشخیص قطعی فقط از طریق آزمایش و مجوزهای بهداشتی امکانپذیر است.